Mikołajki 6 grudnia: zwyczaje, prezenty i losowanie w grupie

Skąd się wzięły Mikołajki

Święty Mikołaj był biskupem Miry w Licji, na terenie dzisiejszej Turcji, w IV wieku. Najbardziej znana legenda mówi o trzech ubogich siostrach bez posagu, którym biskup potajemnie podrzucił woreczki ze złotem — przez okno albo, w późniejszych wersjach, przez komin, prosto do wystawionych butów.

Stąd dwa elementy, które przetrwały do dziś: prezent podrzucony ukradkiem i miejsce, w którym się go znajduje. W polskich domach klasykiem jest prezent pod poduszką, znaleziony rano 6 grudnia, choć w wielu rodzinach ustawia się też wyczyszczone buty przy oknie albo wiesza skarpetę.

Wspomnienie świętego Mikołaja przypada właśnie 6 grudnia i to jest cała tajemnica tej daty. Nie ma tu nic z komercji ostatnich dekad — Mikołajki obchodzono w Polsce na długo przed tym, zanim ktokolwiek usłyszał o Secret Santa.

Mikołajki a Wigilia: dwa różne prezenty

To rozróżnienie jest kluczowe i cudzoziemcy notorycznie się w nim gubią. W Polsce prezenty daje się dwa razy.

6 grudnia to drobiazg. Czekoladowy mikołaj, książka, coś małego i zwykle zabawnego. Prezent mikołajkowy ma bawić, nie robić wrażenia.

24 grudnia to prezent właściwy. Leży pod choinką i otwiera się go wieczorem, po ukazaniu się pierwszej gwiazdki, po podzieleniu się opłatkiem i po kolacji z dwunastoma potrawami. Tu kwoty są zupełnie inne i tu trafiają rzeczy, o których ktoś marzył przez rok.

Co ciekawe, prezentów wigilijnych wcale nie wszędzie przynosi święty Mikołaj. W Wielkopolsce i na Pomorzu robi to Gwiazdor, na Śląsku i w części Małopolski Dzieciątko albo Aniołek, a starsze pokolenie pamięta jeszcze Dziadka Mroza. Jednego mamy natomiast wspólnego — 6 grudnia to zawsze Mikołaj.

Co się daje 6 grudnia i za ile

Zasada brzmi: mało, konkretnie i z pomysłem. Prezent mikołajkowy, który kosztuje 150 zł, wprawia obdarowanego w zakłopotanie, bo psuje proporcje całego grudnia.

• Dzieci w rodzinie — od 30 do 80 zł: książka, mała figurka, gra karciana, zestaw do rysowania, no i obowiązkowy czekoladowy mikołaj.
• Szkoła i przedszkole — od 20 do 30 zł, limit ustalany przez wychowawcę i naprawdę przestrzegany.
• Biuro — od 30 do 50 zł. To mniej niż przy wymianie na wigilii firmowej, bo Mikołajki są luźniejszą okazją.
• Znajomi — od 30 do 50 zł, często z naciskiem na żart albo na wspólne wspomnienie.
• Dorośli w rodzinie — bardzo różnie, ale wiele domów daje sobie 6 grudnia wyłącznie słodycze i zostawia prawdziwe prezenty na Wigilię.

Dobre pomysły na tę kwotę: kawa od małej palarni, ostry sos, zestaw dobrych skarpet, kryminał w miękkiej oprawie, świąteczne pierniki od lokalnej cukierni, mała roślina.

Rózga, czyli żart, który przetrwał stulecia

Dawniej święty Mikołaj przynosił grzecznym dzieciom prezent, a niegrzecznym rózgę — wiązkę brzozowych witek, całkiem realną i całkiem nieprzyjemną. Z czasem rózga straciła funkcję wychowawczą i została żartem.

Dziś kupuje się ją w wersji czekoladowej albo lukrowanej, wiąże czerwoną wstążką i wręcza obok właściwego prezentu. W biurze świetnie sprawdza się jako dodatek do wymiany: koledze, który notorycznie spóźnia się na poranne spotkanie, rózga powie więcej niż każda uwaga.

Jedno zastrzeżenie i jest ono poważne. W klasie rózga jako jedyny prezent dla konkretnego dziecka nie jest żartem, tylko upokorzeniem przy dwudziestu świadkach. Jeśli w szkole ma się pojawić, to wyłącznie w wersji czekoladowej i wyłącznie dla wszystkich naraz.

Mikołajki w szkole

Szkolne Mikołajki to zwykle pierwsze losowanie w życiu dziecka i warto, żeby wyszło dobrze. Wychowawca ustala limit, najczęściej 20-30 zł, i to on jest jedyną osobą, która pilnuje, żeby nikt nie przyniósł prezentu za sto złotych.

Drugie żelazne zasady: prezent musi być zapakowany i podpisany imieniem odbiorcy, a wręczenie odbywa się na jednej godzinie wychowawczej, przy całej klasie. Rodzice powinni dostać informację co najmniej dwa tygodnie wcześniej — grudniowy tydzień z jednodniowym wyprzedzeniem to prosta droga do tego, że troje dzieci zostanie bez prezentu.

Warto też z góry powiedzieć, czego nie kupujemy: słodyczy w klasach z alergiami, kosmetyków zapachowych i niczego, co dzieli klasę na tych z drogim i tanim prezentem.

Mikołajki w biurze i wśród znajomych

W polskich firmach 6 grudnia funkcjonuje równolegle do wigilii firmowej. Część zespołów robi tego dnia pełną wymianę z losowaniem, część ogranicza się do czekoladowych mikołajów na biurkach, a w wielu zakładach dzieci pracowników dostają paczki mikołajkowe z funduszu socjalnego — to zupełnie osobna tradycja, o której warto pamiętać, planując firmową wymianę, żeby nie zdublować kosztów w tym samym tygodniu.

Dla zespołu Mikołajki mają jedną dużą zaletę nad wymianą przy wigilii firmowej: 6 grudnia wypada przed grudniowym szaleństwem, więc więcej osób jest w biurze i nikt nie odlicza godzin do urlopu.

Wśród znajomych 6 grudnia bywa raczej pretekstem do spotkania niż samą datą. Jeśli wypada w środku tygodnia, paczki przenoszą wymianę na najbliższy weekend i nikt nie robi z tego problemu.

Jak zdążyć z losowaniem na 6 grudnia

Cofnij się o cztery tygodnie, czyli do początku listopada. Ogłoś wymianę i podaj datę oraz kwotę od razu, jednym komunikatem. Zbieranie uczestników niech trwa najwyżej tydzień, z konkretnym terminem zamknięcia zapisów.

Masz dwie drogi. Możesz wysłać link — wtedy ludzie dołączają sami, a ty przed losowaniem zaznaczasz pary, które nie powinny się wylosować, na przykład małżeństwa albo rodzeństwo w tej samej klasie. Albo wpisujesz od razu imiona i adresy e-mail, a wtedy losowanie odbywa się natychmiast i każdy dostaje swoją osobę mailem tego samego dnia.

Losowanie odpal około 10 listopada. Odbywa się ono raz i nie da się go cofnąć, więc upewnij się wcześniej, że lista jest kompletna. Potem zostają trzy tygodnie na listy prezentów, zakupy i dostawę do paczkomatu — z zapasem, którego pierwszy tydzień grudnia zwykle nie wybacza. Wymianę na Mikołajki założysz w Gift2Gift za darmo, bez limitu uczestników i bez zakładania konta przez zapraszane osoby.

Najczęstsze pytania

Czy Mikołajki to to samo co Tajemniczy Mikołaj?

Nie. Mikołajki to data, 6 grudnia, i tradycja wręczania drobnych prezentów. Tajemniczy Mikołaj to sposób organizacji wymiany przez losowanie. Bardzo często łączy się jedno z drugim, ale można obchodzić Mikołajki bez żadnego losowania.

Czy dorośli też dostają prezenty na Mikołajki?

Tak, choć skromniejsze niż dzieci. W większości domów 6 grudnia dorośli obdarowują się słodyczami albo drobiazgami, a prawdziwe prezenty czekają pod choinką do Wigilii.

Gdzie kładzie się prezent mikołajkowy?

Najczęściej pod poduszką, żeby dziecko znalazło go rano po przebudzeniu. Spotyka się też buty postawione przy oknie i skarpety powieszone w widocznym miejscu — zwyczaj różni się dom po domu.

Do kiedy zamówić prezent, żeby zdążył na 6 grudnia?

Do 28-30 listopada, jeśli kupujesz online. Ostatni tydzień listopada to szczyt wyprzedaży i dostawy potrafią się wtedy wydłużyć nawet o dwa dni.

Czy w biurze wypada dać rózgę?

Tylko czekoladową, tylko jako dodatek i tylko wtedy, gdy zespół zna się na tyle dobrze, że żart zostanie odczytany jako żart. W wątpliwych sytuacjach lepiej zostać przy zwykłym prezencie.