Warianty Tajemniczego Mikołaja: 7 sposobów na losowanie

Kiedy klasyczny wariant przestaje wystarczać

Są trzy sygnały. Pierwszy: co roku krążą te same kubki, świece i zestawy herbat, bo nikt nie wie, co kupić. Drugi: różnice w zarobkach są tak duże, że jedna kwota dla wszystkich jest krępująca. Trzeci: grupa zna się na wylot i nudzi ją sam moment wręczenia.

Jest też czwarty powód, mniej oczywisty: skład grupy się zmienił. Zespół, który urósł z sześciu osób do dwudziestu, albo paczka znajomych, w której połowa dopiero się poznała, potrzebuje wariantu wybaczającego brak wiedzy o ludziach. Klasyka zakłada, że o wylosowanej osobie wiesz choć trochę.

Każdy z tych problemów ma inny wariant jako odpowiedź. Warto tylko wybrać jeden i opisać go dokładnie na starcie, bo wariant zrozumiany przez połowę grupy jest gorszy niż klasyka.

Klasyka: losowanie z jedną kwotą

Każdy losuje jedną osobę, kupuje jej prezent w ustalonym budżecie i trzyma to w tajemnicy do wręczenia. To wariant, który działa wszędzie: w biurze, w klasie, w rodzinie i w grupie znajomych.

Jego siłą jest przewidywalność. Nie wymaga tłumaczenia, nie wymaga rekwizytów i nie wywraca się, gdy ktoś nie dotrze na spotkanie — prezent po prostu czeka. Jeśli robicie wymianę po raz pierwszy, zacznijcie tutaj i eksperymentujcie za rok.

Śmieszny prezent i brzydki sweter

Zasada brzmi: prezent ma rozbawić, a nie przydać się. Kubek z absurdalnym napisem, skarpetki nie do noszenia, gadżet z połowy lat dziewięćdziesiątych, coś kupionego na wyprzedaży w Empiku dokładnie dlatego, że jest okropne.

Ten wariant ratuje duże, luźno związane zespoły, w których nikt nikogo dobrze nie zna, więc trafiony prezent i tak byłby przypadkiem. Kwota schodzi wtedy nisko, zwykle do 30-40 zł, a rozmowa przy wręczaniu robi się dużo lepsza.

Jedno zastrzeżenie: śmieszny nie znaczy złośliwy. Żart o czyjejś diecie, wzroście albo pracy przestaje być żartem w chwili, gdy trzeba go odpakować przy dwudziestu osobach.

Kradzione prezenty, czyli polska wersja white elephant

Wszyscy przynoszą zapakowany prezent bez adresata i odkładają go na wspólną kupkę. Losujecie kolejność. Pierwsza osoba bierze paczkę i ją otwiera. Każda następna ma wybór: wziąć nową paczkę albo ukraść coś, co ktoś już odpakował — a okradziony wybiera od nowa. Zwykle ustala się, że jedna rzecz może zmienić właściciela najwyżej dwa razy i że runda kończy się na pierwszej osobie.

Ten wariant w ogóle nie potrzebuje wcześniejszego losowania osób, tylko dobrego prowadzącego i grupy, która nie bierze wszystkiego do siebie. Świetnie wychodzi na spotkaniu ze znajomymi, ryzykownie w zespole, w którym są napięcia.

Warianty z ograniczeniem

• Tematyczny — wszystkie prezenty z jednej kategorii: książka, coś słodkiego, coś do kuchni, coś na zimno. Zakładając wymianę, wybierasz kategorię prezentów, więc temat jest widoczny dla wszystkich od pierwszego dnia, a nie tylko w zapomnianej wiadomości na czacie.
• Ręcznie robiony — wolno dać wyłącznie coś zrobionego samodzielnie: konfitura, świeca, zdjęcie w ramce, playlista nagrana na pendrive. Kwota przestaje mieć znaczenie, liczy się czas. Wariant idealny dla rodziny i dla grup, w których pieniądze są tematem drażliwym.
• Z drugiej ręki — prezentem jest rzecz, którą już masz i z którą naprawdę jest ci dobrze: książka, płyta, roślina z odnóżki. Zaskakująco często wychodzi z tego najbardziej osobista wymiana w całym roku.
• Na jedną literę — wszystkie prezenty muszą się zaczynać od tej samej litery, wylosowanej dla całej grupy. Brzmi absurdalnie i dokładnie o to chodzi: ograniczenie zdejmuje presję trafienia i zamienia zakupy w zagadkę.
• Symboliczna kwota — limit 20 zł albo 25 zł i nic więcej. Wbrew pozorom to nie oszczędzanie, tylko wyrównanie szans: przy takim limicie student i osoba po podwyżce grają w tę samą grę.

Który wariant pasuje do polskiej grupy

W szkole na Mikołajki, 6 grudnia, sprawdza się klasyka z niskim limitem 20-30 zł. Dzieci wręczają prezenty przy całej klasie, więc wszystko, co dzieli je na drogie i tanie, jest złym pomysłem. Rózga zostaje żartem opowiadanym przez dziadków, nie prezentem.

W biurze na wigilii firmowej najlepiej działa klasyka przy 50-100 zł albo wariant śmieszny, jeśli zespół jest duży i rozproszony. Kradzione prezenty zostawcie na integrację, gdy wszyscy już się rozluźnili.

Wśród znajomych wygrywa tematyczny albo symboliczna kwota, bo grupa zwykle miesza studentów z osobami pracującymi od lat. W rodzinie, gdzie prezenty czekają na Wigilię pod choinką do pierwszej gwiazdki, najbezpieczniejsza jest klasyka — ale wariant ręcznie robiony potrafi być tam najmocniejszy z całej listy.

Najczęstsze pytania

Jak ogłosić grupie nietypowy wariant, żeby nikt się nie pogubił?

Opisz zasady dwoma zdaniami w wiadomości powitalnej wymiany, tej, którą widzi każdy dołączający. Wtedy nawet osoba, która przyszła do grupy tydzień później, przeczyta wariant zanim cokolwiek kupi.

Czy śmieszny prezent i klasyczny da się połączyć?

Tak, w formule „jedna rzecz na serio, jedna dla żartu”, ale wtedy podnieście limit i powiedzcie to wprost. Bez uprzedzenia połowa grupy przyniesie dwa prezenty, a połowa jeden.

Czy przy kradzionych prezentach potrzebne jest losowanie w aplikacji?

Nie, tam losuje się tylko kolejność, najprościej na miejscu. Aplikacja przydaje się w wariantach, w których każdy kupuje dla konkretnej osoby.

Który wariant jest najbezpieczniejszy dla nowego zespołu?

Tematyczny. Wąska kategoria podpowiada, czego szukać, a jednocześnie nie wymaga, żeby znać czyjeś upodobania. Do tego wszystkie prezenty wyglądają podobnie porównywalnie, więc nikt nie wypada blado.