Zasady Tajemniczego Mikołaja: losowanie, kwota i tajemnica

Trzy zasady, na których stoi cała zabawa

Po pierwsze, każdy daje dokładnie jeden prezent i dokładnie jeden dostaje. Bez wyjątków dla osób, które „i tak coś dokupią”, bo to właśnie od nich zaczyna się licytacja.

Po drugie, nikt nie losuje samego siebie. To brzmi banalnie, dopóki nie robicie losowania z kartek w czapce w dziesięć osób i ostatni uczestnik nie wyciągnie własnego imienia.

Po trzecie, obowiązuje jedna wspólna kwota. Nie widełki, nie „ile kto uważa”, tylko konkretna liczba, którą wszyscy usłyszeli w tym samym momencie.

Ile osób i jak naprawdę działa losowanie

Sensowne minimum to trzy osoby, choć przy trójce każdy natychmiast wie, kto ma kogo. Prawdziwa tajemnica zaczyna się od pięciu, a najprzyjemniej losuje się w grupach od ośmiu do dwudziestu.

Kartki w czapce mają dwie wady. Pierwsza to autolosowanie, przez które trzeba zaczynać od nowa. Druga jest subtelniejsza: przy losowaniu z kapelusza często powstają pary zwrotne, czyli ty masz Anię, a Ania ma ciebie. Formalnie wszystko się zgadza, tylko że dwie osoby z grupy przestają się bawić, bo od razu wiedzą wszystko.

Dlatego w Gift2Gift losowanie nie jest przypadkowym tasowaniem imion, tylko układa wszystkich w jeden zamknięty łańcuch: ty kupujesz Ani, Ania Kubie, Kuba komuś dalej, a ostatnia osoba wraca do ciebie. Przy takim układzie nikt nie wypada, nikt nie losuje siebie i pary zwrotne są niemożliwe. Losowanie uruchamia organizator jednym kliknięciem i dzieje się to raz — nie da się go potem cofnąć ani powtórzyć, więc warto poczekać, aż komplet będzie na liście.

Kwota, czyli jedyna zasada, o którą ludzie się obrażają

Podaj jedną liczbę i podaj ją od razu, razem z zaproszeniem. W biurze standardem jest 50-100 zł, w klasie i wśród znajomych 20-50 zł, w rodzinie zwykle więcej, bo prezent trafia pod choinkę na Wigilię.

Dobrze działa dopisek, że kwota jest górnym limitem, a nie celem do wyrobienia. Prezent za 35 zł przy limicie 60 zł nie jest gafą — gafą jest prezent za 200 zł, bo stawia resztę grupy w niezręcznej sytuacji.

Zakładając wymianę, organizator wpisuje sugerowany budżet, który widzą wszyscy uczestnicy. To drobiazg, ale usuwa najczęstszą przyczynę nieporozumień: kwotę ustaloną na czacie trzy tygodnie wcześniej, której nikt już nie pamięta.

Wykluczenia: pary, rodzeństwo, współlokatorzy

W każdej grupie są osoby, które nie powinny się wylosować. Małżeństwo, które i tak kupuje sobie prezenty. Rodzeństwo mieszkające razem. Dwie osoby z tego samego biurka, które wymienią się na oczach wszystkich.

Jeśli zapraszasz przez link, przed uruchomieniem losowania możesz oznaczyć takie pary jako wykluczone i algorytm ich ominie. Jeśli od razu wpisujesz imiona i adresy e-mail, losowanie rusza natychmiast, więc wykluczenia trzeba przemyśleć wcześniej — albo wybrać wariant z linkiem.

Nie przesadzaj z liczbą wykluczeń. W grupie sześciu osób z czterema zakazami zostaje jedno możliwe rozwiązanie i cała losowość znika.

Tajemnica: jak długo ją trzymać

Zasada jest prosta: nie mówisz, kogo wylosowałeś, dopóki prezenty nie zostaną wręczone. Wolno za to pytać innych o podpowiedzi, byle nie o osobę wprost. Klasyczne „słuchaj, co Marta ostatnio czyta?” zadane przy kawie nikogo nie zdradza.

Drugi kierunek też jest ważny. Nie zgaduj na głos, kto ma ciebie, zwłaszcza przy stole. Połowa przyjemności polega na tym, że przez trzy tygodnie ktoś w grupie myśli o tobie, a ty nie wiesz kto.

Po wręczeniu grupa zwykle sama się ujawnia — kolejno, na głos, przy prezentach. To najlepszy moment całej zabawy i nie warto go zastępować wcześniejszym ujawnianiem się na czacie.

Wręczenie: Mikołajki, wigilia firmowa czy Wigilia

W polskich grupach są trzy realne momenty. Mikołajki, 6 grudnia, to dzień drobnych prezentów w szkole i w biurze — jeśli to wasz termin, losowanie musi się odbyć w połowie listopada. Wigilia firmowa albo spotkanie świąteczne wypada zwykle między 10 a 20 grudnia i to tam odbywa się większość biurowych wymian. W rodzinie prezenty czekają do Wigilii 24 grudnia i trafiają pod choinkę po pierwszej gwiazdce, po podzieleniu się opłatkiem i po dwunastu potrawach.

Ważne, żeby data była jedna i żeby padła na starcie. Grupa, która „wymieni się gdzieś w grudniu”, wymienia się w trzech turach, a ostatnie dwie osoby robią to w styczniu na korytarzu.

Najczęstsze pytania

Czy można wylosować się nawzajem?

Nie, jeśli losowanie układa uczestników w jeden zamknięty łańcuch. Wtedy pary zwrotne są matematycznie wykluczone. Przy kartkach w czapce zdarzają się nagminnie i to jest główny powód, dla którego warto losować cyfrowo.

Kto pilnuje, żeby wszyscy kupili prezent?

Organizator. W panelu wymiany widzi, kto dołączył, kto uzupełnił listę prezentów i kto zaznaczył, że ma już zakupione — bez podglądania, kto kogo wylosował, chyba że sam zechce zajrzeć.

Czy organizator też bierze udział w losowaniu?

Tak, i tak jest najlepiej. Organizator ma dostęp do wyników, więc jeśli chce zachować pełną niespodziankę dla siebie, po prostu tam nie zagląda.

Co, jeśli ktoś zapomni kupić prezent?

Umówcie się z góry, że w takiej sytuacji ta osoba przynosi cokolwiek sensownego, byle na czas, zamiast nie przyjść na spotkanie. Pusta ręka boli tylko jedną osobę w grupie i zawsze jest to ta, która na prezent czekała.

Ile czasu przed wręczeniem trzeba losować?

Trzy tygodnie to minimum, a w grudniu raczej cztery. Doliczyć trzeba czas na wybór, dostawę do paczkomatu i ewentualną wymianę, gdy sklep przyśle nie ten rozmiar.